Ders 2:
“sudo” kurulum ve kullanımı
Kimi GNU/Linux dağıtımlarında yetkili kullanıcı olabilmek için (super user/root)
Kod:
kullanıcı_adınız@sistem_adı:~$ su
yönetici_parolası: *******************
“sudo” uygulamasına (evet “sudo” momutu aynı zamanda bir programdır) ihtiyaç duyulmaktadır.
Ancak bunun yerine pek bir işlevsel ve kullanışlı olan, normal kullanıcıya, yani:
“Kısıtlanmış ve hakimiyet alanı sadece belli başlı dosyalara erişim, taşıma, yeniden adlandırma, silme, okuma ve yazma ki, bunları sadece kendi ev dizininde ve erişebilmesine imkan verien sabit disklerde yapabilen kullanıcı”
tanınan hakların yanı sıra isteniliği zaman da yetkili kullanıcı (sistem üzerindeki her türlü tasarruf hakkı kendisinde saklı olan kullanıcı) haklarına sahip olabilmesi için “sudo” komutu kullanılabilmektedir. Ubuntu’da ise bu anlatacaklarımıza gerek yoktur; çünkü Ubuntu’da yetkili kullanıcı aynı zamanda normal kullanıcıdır ve önemli işlemleri “sudo” komutu ile yapmaktadır.
“sudo” kurulumu için;
Kod: Debian ve türevleri için
# apt-get install sudo
ya da
Kod: Debian ve türevleri için
# aptitude install sudo
Kod: Arch Linux için
# pacman -S sudo
Kod: Fedora için
# yum install sudo
Kod:
# Diğer dağıtımlar için ise paket yöneticisinden aratıp kurabilirsiniz.
komutlarıyla “sudo”yu kuruyoruz. Daha sonra bu işlemin kullandığımız GNU/Linux dağıtımıa gösterilmesi gerekmektedir:
Kod:
nano -Bw /etc/sudoers
komutu ile açılan “sudoers” dosyasının
Kod:
# User privilege specification
root ALL=(ALL) ALL
satırının altına kendi kullanıcı adınıı yazmanız gerekmektedir.
Kod:
kullanıcı_adınız ALL=(ALL) ALL
Nano konsol tabanlı metin düzenleyicide yaptığımız bu işlemi CTRL+X ile kaydedip çıkıyoruz.
Bu şekilde normal kullancıya da yapmak istediği;
* Sistemi güncelleme,
* Kök dosyalara erişip değişiklik yapma (sources.list, mirrorlist, resolv.conf, xorg.conf, rc.conf, fstab gibi),
* Bazı dosyalara (*.sh, *.bin, *.run uzantısıyla biten) çalışma hakkı tanımak için,
* Uygulama ekleme ve kaldırma için,
* Disk bağlama ve ayırma işlemleri için,
* …
gibi işlemler için hak tanımış oluruz.
Not: Eğer “nano konsol tabanlı metin düzenleyeciden gözünüz korktuysa, kullandığınız ya da oluşturduğunuz masaüstü yöneticisinin metin düzenleyicisi ile terminalde/konsolda aşağıdaki komutları vemeniz yeterlidir.
Gedit için;
Kod:
# gedit /etc/sudoers
Kate için;
Kod:
# kate /etc/sudoers
Kwrite için;
Kod:
# kwrite /etc/sudoers
Leafpad için (LXDE kullanıcıları aramızda her geçen gün artmakta.)
Kod:
# leafpad /etc/sudoers
Mousepad için
Kod:
# mousepad /etc/sudoers
Kimi GNU/Linux dağıtımlarında yetkili kullanıcı olabilmek için (super user/root)
Kod:
kullanıcı_adınız@sistem_adı:~$ su
yönetici_parolası: *******************
“sudo” uygulamasına (evet “sudo” momutu aynı zamanda bir programdır) ihtiyaç duyulmaktadır.
Ancak bunun yerine pek bir işlevsel ve kullanışlı olan, normal kullanıcıya, yani:
“Kısıtlanmış ve hakimiyet alanı sadece belli başlı dosyalara erişim, taşıma, yeniden adlandırma, silme, okuma ve yazma ki, bunları sadece kendi ev dizininde ve erişebilmesine imkan verien sabit disklerde yapabilen kullanıcı”
tanınan hakların yanı sıra isteniliği zaman da yetkili kullanıcı (sistem üzerindeki her türlü tasarruf hakkı kendisinde saklı olan kullanıcı) haklarına sahip olabilmesi için “sudo” komutu kullanılabilmektedir. Ubuntu’da ise bu anlatacaklarımıza gerek yoktur; çünkü Ubuntu’da yetkili kullanıcı aynı zamanda normal kullanıcıdır ve önemli işlemleri “sudo” komutu ile yapmaktadır.
“sudo” kurulumu için;
Kod: Debian ve türevleri için
# apt-get install sudo
ya da
Kod: Debian ve türevleri için
# aptitude install sudo
Kod: Arch Linux için
# pacman -S sudo
Kod: Fedora için
# yum install sudo
Kod:
# Diğer dağıtımlar için ise paket yöneticisinden aratıp kurabilirsiniz.
komutlarıyla “sudo”yu kuruyoruz. Daha sonra bu işlemin kullandığımız GNU/Linux dağıtımıa gösterilmesi gerekmektedir:
Kod:
nano -Bw /etc/sudoers
komutu ile açılan “sudoers” dosyasının
Kod:
# User privilege specification
root ALL=(ALL) ALL
satırının altına kendi kullanıcı adınıı yazmanız gerekmektedir.
Kod:
kullanıcı_adınız ALL=(ALL) ALL
Nano konsol tabanlı metin düzenleyicide yaptığımız bu işlemi CTRL+X ile kaydedip çıkıyoruz.
Bu şekilde normal kullancıya da yapmak istediği;
* Sistemi güncelleme,
* Kök dosyalara erişip değişiklik yapma (sources.list, mirrorlist, resolv.conf, xorg.conf, rc.conf, fstab gibi),
* Bazı dosyalara (*.sh, *.bin, *.run uzantısıyla biten) çalışma hakkı tanımak için,
* Uygulama ekleme ve kaldırma için,
* Disk bağlama ve ayırma işlemleri için,
* …
gibi işlemler için hak tanımış oluruz.
Not: Eğer “nano konsol tabanlı metin düzenleyeciden gözünüz korktuysa, kullandığınız ya da oluşturduğunuz masaüstü yöneticisinin metin düzenleyicisi ile terminalde/konsolda aşağıdaki komutları vemeniz yeterlidir.
Gedit için;
Kod:
# gedit /etc/sudoers
Kate için;
Kod:
# kate /etc/sudoers
Kwrite için;
Kod:
# kwrite /etc/sudoers
Leafpad için (LXDE kullanıcıları aramızda her geçen gün artmakta.)
Kod:
# leafpad /etc/sudoers
Mousepad için
Kod:
# mousepad /etc/sudoers